İşçinin işe iade davası açabilmesi için iki koşul gerekmektedir. Birincisi belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin, iş akdinin işveren tarafından sebep gösterilmeksizin feshedilmesidir. İkinci koşul ise işveren tarafından gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı durumdur.

İşe İade Davası Şartları

İşçinin işine geri dönebilmek üzere işe iade davası açması, kanunda belirtilen şartlar halinde mümkündür. Bunlar:

• İşçinin kıdeminin en az 6 aylık olması gerekmektedir. Yeraltında çalışan işçilerde ise kıdem aranmamaktadır.
• İşverenin en az 30 işçi çalıştırması gerekmektedir. Çalışan sayısını belirlemek için işverenin diğer iş yerleri baz alınır.
• Feshin işveren tarafından yapılması gerekir. İşçi işten kendi isteğiyle ayrılarak iş sözleşmesini feshederse, işe iade davası açması mümkün değildir. Ancak işverenin ikale sözleşmesi ya da istifa dilekçesi imzalatması gibi hallerde ispat külfetini yerine getirmesi sonucunda dava yolu açılmaktadır.
• Feshin geçerli bir sebebe dayanmaması gerekir. Geçerli sebebin neler olabileceği kanunda sayılmamış olup; geçerli sebeplerin neler olamayacağı sayılmıştır. İş Kanunu’nun 18. Maddesi’ne göre:

“Özellikle aşağıdaki hususlar fesih için geçerli bir sebep oluşturmaz:
a) İşçinin sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılması.
b) İşçinin işyerinde sendika temsilciliği görevini üstlenmesi.
c) İşçinin işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurması veya bu hususta başlatılmış sürece katılması.
d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.
e) 74’üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.
f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.” nedenleri geçerli sebep olamayacaktır.

• İşçinin işveren vekili konumunda olmaması gerekir. Yani işçinin işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselerden olmaması gerekmektedir.

İşe İade Davası Açma Süresi

İşçi , işe iade davasını kendisine fesih bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebi ile arabulucuya başvurmak zorundadır. Dava açmak için gerekli olan süre, fesih bildiriminden itibaren başlayacaktır. Yani işçinin, dava açmak üzere arabulucuya başvurması için işten çıkışının verilmesini beklemesi gerekmemektedir. Bu durumda dava açma süresi geçebilmekte olup; açılan dava süresinde açılmadığından reddedilecektir.

Arabuluculuğun olumsuz sonuçlanması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılması gerekir. Bu durumda arabuluculuk yoluna başvurmak zorunludur. Bu başvuru yolu tüketilmeden açılan davalar reddedilmektedir.

İşe İade Davasının Sonuçları, Boşta Geçen Sürelerden Kaynaklı Maaş Alacağı ve İşe Başlatmama Tazminatı

İşçi, işe iade davasını kazandıktan sonra, mahkeme kararının kesinleşmesini beklemesi gerekmektedir. Kararın kesinleşmesinden sonra ise, işçi on gün içinde işverene, işe iade talebi ile başvurmak zorundadır. İşveren ise, bu talebi aldıktan sonra, bir ay içinde işçiyi aynı işine başlatmak zorundadır. İşçinin, işe iade talebi ile işverene başvurmaması halinde, işçi dava sonucunda verilen boşta geçen sürelerden kaynaklı ücret alacağını ve işe başlatmama tazminatını alamaz. İşverenin ise, bir ay içinde işçiyi işe başlatmaması halinde, işçi boşta geçen sürelerden kaynaklı ücret alacağı ve işe başlatmama tazminatını almaya hak kazanacaktır. İşçinin işe başlatılması halinde ise, işçi sadece boşta geçen sürelerden kaynaklı ücretini almaya hak kazanacaktır. İşçinin, işe başlatılmasına karşın işe başlamaması halinde boşta geçen sürelerin ücret alacağını ve işe başlatmama tazminatını alamayacaktır.

İşçi boşta geçen sürelerin ücret alacağı, dört aylık net işçilik ücreti ve yan haklara sahiptir. İşe başlatmama tazminatı ise en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında ödenen tazminattır. Bu tazminat ise işçinin brüt ücreti üzerinden ödenir. İşe başlatmama tazminatının kaç aylık tazminat üzerinden hesaplanacağı ise işçinin kıdemine göre değişmektedir. Yargıtay kararlarına göre on beş yıllık kıdemli işçiye altı ya da sekiz aylık işe başlatmama tazminatı verilmektedir.

İşçinin, işveren tarafından işe başlatılmaması halinde, işveren tarafından yapılan fesih geçersiz hale gelir. İşçi kıdem tazminatı ve farkı, ihbar tazminatı ve farkı, yıllık izin hakkını almaya hak kazanır.

İşe iade davası ile ilgili hukuki danışmanlık için iletişim bilgilerimiz aracılığıyla ulaşarak randevu almanız gerekmektedir. Eğer sitemize akıllı telefonunuzdan bağlanıyorsanız anasayfamıza giderek “Bize Ulaşın” butonundan randevu almak için arayabilirsiniz.

Avukat Alev ÖZCAN